İşe başlayacak olanların ilk sorusu genellikle şudur: şahıs işletmesi mi kurmalıyım, limited şirket mi? Bu soruya tek bir doğru cevap yok; karar dört başlıkta yapılacak değerlendirmeye bağlı.
1. Sorumluluğun kapsamı
Şahıs işletmesinde işletme ile işletme sahibi hukuken aynı kişidir. İşletmenin borçlarından dolayı işletme sahibi tüm kişisel malvarlığıyla sorumlu olur; ev, araç, banka hesapları takip kapsamına girebilir.
Limited şirkette ortakların sorumluluğu, taahhüt ettikleri sermaye payıyla sınırlıdır. Bu ayrım, riskin yüksek olduğu işlerde belirleyicidir. Ancak bir istisna önemlidir: şirketin ödenmeyen vergi ve SGK borçlarından müdürler kişisel olarak sorumlu tutulabilir. Yani limited şirket kurmak, kamu borçları bakımından tam bir koruma sağlamaz.
2. Vergilendirme biçimi
Şahıs işletmesinin kazancı artan oranlı gelir vergisi tarifesine tabidir. Kazanç düşükken vergi oranı da düşüktür; kazanç büyüdükçe üst dilimlere geçilir.
Limited şirketin kazancı kurumlar vergisine tabidir ve oran kazanç düzeyine göre değişmez. Kâr ortaklara dağıtıldığında ayrıca stopaj doğar ve ortak açısından beyan yükümlülüğü gündeme gelebilir.
Pratik sonuç: kazancın düşük olduğu ilk dönemde şahıs işletmesi genellikle daha az vergi yükü üretir. Kazanç belirli bir düzeyi aştığında ise kurumlar vergisi oranı avantajlı hâle gelir. Bu eşiğin nerede olduğu, güncel tarifeye ve kâr dağıtım politikasına göre hesaplanmalıdır.
3. Kuruluş ve kapanış maliyeti
Şahıs işletmesi kuruluşu daha kısa sürer ve daha az masraf gerektirir: esas sözleşme, noter onayı ve ticaret sicili tescili gerekmez.
Kapanış tarafı sıklıkla gözden kaçar. Şahıs işletmesinin kapatılması vergi dairesine terk bildirimiyle görece kolay tamamlanır. Limited şirkette ise tasfiye süreci vardır; ilan, tasfiye dönemi ve sicil işlemleri nedeniyle hem zaman hem masraf gerektirir. Kısa vadeli veya deneme niteliğindeki işlerde bu fark önemlidir.
4. Büyüme ve dış ilişkiler
Şu durumlarda limited şirket yapısı öne çıkar:
- Ortak alınacaksa (şahıs işletmesine ortak eklenemez)
- Kamu ihalesine girilecekse
- Banka kredisi veya yatırımcı görüşmesi planlanıyorsa
- Kurumsal müşterilerle çalışılacaksa
Özet karşılaştırma
| Şahıs işletmesi | Limited şirket | |
|---|---|---|
| Sorumluluk | Tüm malvarlığı | Sermaye payıyla sınırlı |
| Vergi | Artan oranlı gelir vergisi | Kurumlar vergisi + kâr dağıtım stopajı |
| Kuruluş | Hızlı, düşük maliyet | Daha uzun, daha maliyetli |
| Kapanış | Kolay | Tasfiye süreci |
| Ortak alma | Mümkün değil | Mümkün |
Karar verirken
Yaygın ve makul bir yol, düşük ciroyla şahıs işletmesi olarak başlamak, iş büyüdüğünde limited şirkete geçmektir. Bu geçiş mümkündür; işletmenin devri veya tür değişikliği yoluyla yapılabilir.
Ancak geçişin de bir maliyeti ve süreci var. Ciddi bir büyüme beklentisi veya baştan ortaklı bir yapı varsa, doğrudan limited şirket kurmak daha az toplam maliyet üretebilir.
Kuruluş türü kararı ile kuruluşta ödenecek masraflar birbirine bağlı. Hangi yapının size uygun olduğunu, beklediğiniz ciroyu ve ortaklık planınızı birlikte değerlendirerek şirket kuruluşu hizmetimiz kapsamında netleştirebiliriz.
Kendi durumunuz için hesaplanmış bir karşılaştırma isterseniz bize ulaşabilirsiniz.